در مورد دانش و چیستی آن در علوم مختلف زیاد صحبت شده است. فلاسفه از دیدگاه های مختلف آن را برسی کرده و نظراتی داده اند و به عمق تاریخ در این باره گفتمان بوده است. دانشمندان علوم مختلف هم در مورد دانش و چگونگی بوجود آمدن و استفاده از آن صحبت کرده اند.
هدف نگارندهٔ این وبلاگ، بررسی این نظرات بعنوان یک مطلب آکادمیک نیست، بلکه سعی در ایجاد یک طوفان فکری دارد. لذا مطالبی که مطرح میشوند بیشتر جنبهٔ پرسشگرانه دارند و نظرات ارزشمند دوستان متفکر، هرچند کوتاه، میتواند مرزهای اندیشه را در هم شکسته و نگاه جدیدی بوجود آورد.
باری، دانش در رقابت هم رویکرد دیگری است به مسالهٔ دانش، که در یکی از کامنتها “بهاران” مطرح کرده است. با احترام به این نظر ارزشمند مایلم نکاتی را گوشزد کرده و سوالاتی را مطرح کنم.
فرض کنید که ما صاحب یک بیمارستان هستیم. در این بیمارستان تحقیقات هم انجام میدهیم و یک نوع بیماری را هم درمان میکنیم، و فقط هم ما درمان میکنیم. “دانش” ما در زمینهٔ درمان این بیماری “قدرت” ماست. چراکه پول بیشتری در میاوریم! اما به اشتراک نگذاشتن این دانش به چه معنی ست؟ دانشی که میتواند بجای ظرفیت ۲۰۰ نفری بیمارستان ما، ده میلیون نفر را در دنیا مداوا کند.
حال فرض کنید که ما سازمانی هستیم که تحقیقات استراتژیک برای کشورمان انجام میدهیم و نقاط ضعف و قدرت کشور را از نظر نظامی بررسی میکنیم. به اشتراک گذاشتن نتیجهٔ دانشی که در این راه بدست میاوریم، چه عواقبی خواهدداشت؟
سوال اینجاست: کدام دانش را باید به اشتراک گذاشت و کدامیک را نه ؟!!؟
آیا ما دانش را بعنوان ابزاری در جهت تولید بهتر کالا یا خدمات به کار میبریم؟ یا از آن برای دستیابی بیشتر به منابع استفاده میکنیم؟
آیا دانش را برای تولید بیشتر دانش خرج میکنیم؟ یا بواسطهٔ دانش محیط و مشتریانمان را تحمیق میکنیم؟
آیا چنان دانشی می آفرینیم که دانشمند بسازد؟
Filed under: دانش
جای بحث دارد. حتی در مثال بیمارستان هم پخش کردن دانش تخصصی آن بیماری، منجر به پخش شدن بیماران ما میشود. درحالیکه با نگه داشتن دانش برای خود، میتوانستیم به ثروت و شهرت جهانی، که بسیار وسوسه کننده است، برسیم. فرضا اگر صاحب بیمارستان، هدف خود را تنها و تنها جذب بیماران بیشتر و تحصیل پول بیشتر گذاشته باشد، یعنی از دید او، کار درست و بلکه درست ترین کار همین باشد، آنوقت به اشتراک گذاشتن دانش درمان آن بیماری با دیگران، او را از هدف خویش دور میکند! پس عقلا چرا باید چنین کند؟ بنظر من اینجا مسئله رعایت اخلاق پزشکی مطرح میشود. اما سوال اینست که اگر اساسا به اخلاق و اخلاق گرایی معتقد نباشیم، چه انگیزه ای برای به اشتراک گذاشتن دانش وجود خواهد داشت؟ ا و آیا اصولا میتوان یک قاعده کلی صادر کرد که این قسمت از دانش را “باید” به اشتراک گذاشت و آن قسمتش را “نباید” ؟ چه کسانی و بر پایه چه اصولی میتوانند این باید و نباید را تعیین کنند و اگر بر سر آن اصول توافق نظر نباشد، تکلیف چیست؟! …
سلام به همه.
یه سوال بنظرم میاد که اگه اشتراک وجود نداشت دانش بشر کجا بود؟ اگه بشر دانش خودش رو بدون توجه به قومیت به اشتراک میگذاشت الان کجا بود؟